АРРФР бағалауы бойынша, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда іске қосылған жаңа берешекті реттеу платформасын осынша адам пайдалана алады. Енді бірнеше банк немесе МҚҰ алдында мерзімі өткен берешек болса, әрқайсысымен жеке келіссөз жүргізудің қажеті жоқ: finkelisim.kz сайтында бір өтініш беру жеткілікті, содан кейін кредиторлар өндіріп алу шараларын тоқтата тұруға міндетті.
350 мың қарыз алушы!
АРРФР бағалауы бойынша, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда іске қосылған жаңа берешекті реттеу платформасын осынша адам пайдалана алады. Енді бірнеше банк немесе МҚҰ алдында мерзімі өткен берешек болса, әрқайсысымен жеке келіссөз жүргізудің қажеті жоқ: finkelisim.kz сайтында бір өтініш беру жеткілікті, содан кейін кредиторлар өндіріп алу шараларын тоқтата тұруға міндетті. Кімдер талаптарға сәйкес келеді, рәсім қалай өтеді және бұл бизнес үшін нені білдіреді — төмендегі Legal Alert материалымызда:
Қазақстанда проблемалық берешекті реттеуге арналған электрондық платформа пайда болды. Бұл қарыз алушыларды қорғауға бағытталған ауқымды реформаның бір бөлігі
2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда finkelisim.kz цифрлық платформасы ресми түрде жұмыс істей бастады. Ол бірнеше мерзімі өткен кепілсіз тұтынушылық кредиті бар азаматтарға «бір терезе» қағидаты бойынша берешекті реттеудің бірыңғай рәсімінен өтуге мүмкіндік береді. Платформаны Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (АРРФР) Бірінші кредиттік бюромен бірлесіп құрған және ол Банк және Микроқаржы омбудсмандарының базасында медиация тәртібімен жұмыс істейді.
Идеясы және практикалық әсері
Бұрын бірнеше банкке, МҚҰ-ға немесе коллекторларға қарызы бар қарыз алушы әр кредитормен жеке келіссөз жүргізуге мәжбүр болатын. Бұл көп уақыт пен күшті талап ететін және көбіне өзара үйлеспейтін шарттармен аяқталатын. Енді бір өтініш беру жеткілікті. Жүйе кредиттік бюролардан деректерді автоматты түрде жинайды, ақпаратты барлық кредиторларға бір мезгілде жібереді және келісімге қол жеткізілген жағдайда бірыңғай өтеу кестесін қалыптастырады.
Келісімдерге қол қойылғаннан кейін кредиторлар өндіріп алу шараларын тоқтата тұруға міндетті, ал платформа төлемдерді берешек мөлшеріне пропорционалды түрде өзі бөледі. Кестенің мерзімі — 5 жылға дейін, ал әлеуметтік осал санаттар мен атаулы әлеуметтік көмек алушылар үшін — 7 жылға дейін. Бұл қайта қаржыландыру да, қарызды есептен шығару да емес: міндеттеме сомасы сақталады, тек төлем тәртібі мен шарттары өзгереді.
Қарыз алушы үшін қатысу тегін, медиатор қызметтерін қоспағанда. 2027 жылғы 1 қаңтарға дейін медиатор шығындарын омбудсмандар өтейді.
Кім пайдалана алады
Платформа келесі талаптардың барлығы бір мезгілде орындалған жағдайда қолжетімді:
- екі немесе одан да көп кредитор алдында 90 және одан көп күнтізбелік күн мерзімі өткен берешектің болуы;
- жиынтық берешек мөлшері 150-ден 1 600 АЕК-ке дейін болуы (2026 жылы — 648 750-ден 6 920 000 теңгеге дейін);
- өндіріп алу туралы сот актілерінің, нотариустың атқарушылық жазбаларының және өзге де мәжбүрлеп орындату шараларының болмауы;
- кредиттердің кепілсіз тұтынушылық кредиттер болуы;
- кәсіпкерлік қызметке байланысты қарыздардың болмауы;
- банкроттық немесе төлем қабілеттілігін қалпына келтіру бойынша белсенді істердің болмауы.
Ипотека, автокредиттер, кәсіпкерлік қарыздар, алаяқтық жолмен рәсімделген кредиттер, сондай-ақ қолданыстағы медиативтік келісімдер бұл рәсімге жатпайды.
АРРФР бағалауы бойынша, алғашқы кезеңде сервисті шамамен 350 мың проблемалық қарыз алушы пайдалана алады.
Рәсім қысқаша
- finkelisim.kz сайтында биометриялық сәйкестендіру арқылы тіркелу.
- Өтініш беру.
- Критерийлерді автоматты түрде тексеру және деректерді кредиторларға жіберу.
- Құжаттар пакетін алу: омбудсман шешімі, бірыңғай кесте және медиативтік келісімдер.
- 72 сағат ішінде қол қою.
- Өндіріп алуды тоқтата тұру және жаңа кесте бойынша төлем жасау.
Кесте 40 күннен астам бұзылған жағдайда кредиторлар өндіріп алуды қайта бастауға құқылы. Рәсімге қайта қатысуға жол берілмейді.
Реформаның кең ауқымды контексті
Бұл платформа жеке жоба емес, АРРФР-дың қарыз алушыларды кешенді қорғау жүйесін қалыптастыру бойынша жүргізіп жатқан жүйелі жұмысының бір бөлігі. Реттеуші қаржы омбудсманы институтын дәйекті түрде күшейтіп, дауларды сотқа дейін реттеу тетіктерін кеңейтуде және Берешекті реттеудің бірыңғай орталығын құруға дайындалуда. Бұл орталықта жеке және ұжымдық реттеуді, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерін және жеке тұлғалардың банкроттығын сүйемелдеуді біріктіру жоспарланып отыр.
2026 жылғы 27 шілдеде АРРФР Басқармасы 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап қаржы омбудсманының өкілеттіктерін кеңейтетін нормативтік актілер пакетін мақұлдады. Бұл банк, микроқаржы және сақтандыру бағыттарын біріктіруді және ұжымдық реттеу тетігін күшейтуді көздейді. АРРФР Әлеуметтік жобалар және қаржылық сауаттылықты арттыру департаментінің директоры Александр Терентьев бұл құжаттардың қабылдануы «қарыз алушылардың мүдделері мен құқықтары басты назарда болатын Берешекті реттеудің бірыңғай орталығын қалыптастыру жолындағы маңызды қадам» екенін атап өтті.
Ұқсас тәсілдер — ұжымдық реттеу және бірнеше кредиторы бар борышкерлер үшін «бір терезе» қағидаты — бірқатар юрисдикцияларда, соның ішінде ЕО елдерінде және АҚШ-тың жекелеген штаттарында қолданылады. Онда негізгі назар сотқа дейінгі рәсімдерге және азаматтардың төлем қабілеттілігін қорғауға аударылады. Қазақстандық модель цифрландырудың жоғары деңгейімен және омбудсмандық медиациямен тығыз байланысымен ерекшеленеді.
Бизнес пен қарыз алушылар үшін не маңызды
Кредиторлар үшін платформа бірыңғай рәсім шеңберіндегі сұрауларға жедел жауап беру және келісімдерге қол қойылғаннан кейін өндіріп алуды тоқтата тұру қажеттілігін білдіреді. Қарыз алушылар үшін бұл — көптеген талаптардың қысымын төмендетіп, орындауға болатын төлем кестесін алудың нақты құралы. Жалпы нарық үшін бұл бытыраңқы келіссөздерден орталықтандырылған, ашық және цифрлық реттеу жүйесіне көшу белгісі.
finkelisim.kz ресми сайтындағы және АРРФР ресурстарындағы жаңартуларды бақылауды, сондай-ақ талаптар мен шекті мәндердің, атап айтқанда АЕК бойынша көрсеткіштердің өзгеруі мүмкін екенін ескеруді ұсынамыз.
Ақпарат 2026 жылғы тамыз айының басындағы жағдай бойынша АРРФР, Банк омбудсманының ресми хабарламалары және беделді қазақстандық БАҚ жарияланымдары негізінде дайындалды.
